Động từ to be (am/is/are): cách dùng, ví dụ và bài tập

Bạn đang giới thiệu mình với một người bạn mới và nói “I happy” thay vì “I am happy”? Động từ to be giúp câu tiếng Anh có nghĩa đầy đủ khi nói ai đó là ai, như thế nào hoặc ở đâu; ở hiện tại, các dạng cần nhớ là am, is, are.

Bảng dưới đây tóm tắt cách chọn dạng và mẫu câu cơ bản. Trong tiếng Việt, ta thường nói “Tôi vui” hoặc “Cô ấy ở nhà” mà không cần một từ tương đương với am hay is. Tiếng Anh thường cần to be trong những câu có danh từ, tính từ hoặc cụm chỉ nơi chốn, nên đừng bỏ nó chỉ vì tiếng Việt không có từ để dịch.

Chủ ngữ	Dạng to be	Ví dụ	Nghĩa
I	am	I am a student.	Tôi là học sinh/sinh viên.
He, she, it hoặc một người/vật	is	She is kind.	Cô ấy tốt bụng.
You, we, they hoặc nhiều người/vật	are	They are at home.	Họ đang ở nhà.
Khẳng định	Chủ ngữ + am/is/are	We are ready.	Chúng tôi sẵn sàng.
Phủ định	Chủ ngữ + am/is/are + not	He is not busy.	Anh ấy không bận.
Câu hỏi	Am/Is/Are + chủ ngữ...?	Are you okay?	Bạn ổn chứ?

Nên học trước: thuộc cặp chủ ngữ–động từ và ba mẫu câu trên. Người mới bắt đầu có thể học các dạng viết tắt thông dụng ngay sau đó; chưa cần lo những cấu trúc nâng cao như câu điều kiện hay quá khứ của be trong bài này.

Mẹo nhớ: I am; he/she/it is; you/we/they are. Đọc thành một nhịp mỗi ngày sẽ dễ nhớ hơn học ba từ riêng lẻ.

Công thức khẳng định là chủ ngữ + am/is/are + phần còn lại. To be có thể nối chủ ngữ với danh từ chỉ người/vật, tính từ chỉ đặc điểm hoặc cụm chỉ nơi chốn.

Chủ ngữ	Dùng	Ví dụ
I	am	I am tired.
He, she, it; tên một người/vật	is	My brother is a doctor.
You, we, they; chủ ngữ số nhiều	are	You are in the right room.

Người Việt thường bỏ từ nối trong câu như “Tôi mệt” hay “Mai là giáo viên”. Nhưng trong tiếng Anh chuẩn, tính từ và danh từ ở những câu này cần to be: I am tired. Mai is a teacher. Ngược lại, không thêm to be trước một động từ thường: I like music, không phải I am like music.

• She is at work. — Cô ấy đang ở chỗ làm.
• We are friends. — Chúng tôi là bạn.
• I am hungry. — Tôi đói.

Mẹo nhớ: trước khi viết, tìm chủ ngữ trước. Nếu là I, chọn am; nếu là một người/vật, chọn is; nếu là you hoặc số nhiều, chọn are. Học thứ tự này trước; chưa cần phân tích các ngoại lệ phức tạp.

Để phủ định, đặt not ngay sau am/is/are: chủ ngữ + am/is/are + not + phần còn lại. Không cần thêm do hoặc does trước to be.

Khẳng định	Phủ định
I am late.	I am not late.
He is at home.	He is not at home.
They are busy.	They are not busy.

Trong tiếng Việt, ta thường thêm “không” trước ý muốn phủ định, chẳng hạn “Tôi không bận”. Đừng dịch từng từ rồi đặt not trước động từ: vị trí tự nhiên trong tiếng Anh là sau to be. Cũng không nói I don't am busy: don't dùng trong những cấu trúc khác, còn ở đây to be tự tạo câu phủ định.

• The shop is not open. — Cửa hàng không mở.
• We are not tired. — Chúng tôi không mệt.

Mẹo nhớ: tìm am/is/are rồi đặt not ngay phía sau nó. Với người mới học, hãy luyện mẫu đầy đủ trước; phần viết tắt như isn't có thể học sau.

Với câu hỏi có/không, đổi vị trí am/is/are và chủ ngữ: Am/Is/Are + chủ ngữ + phần còn lại? Câu trả lời ngắn cũng dùng lại to be.

Câu kể	Câu hỏi	Trả lời ngắn
You are okay.	Are you okay?	Yes, I am. / No, I'm not.
He is your teacher.	Is he your teacher?	Yes, he is. / No, he isn't.
I am early.	Am I early?	Yes, you are. / No, you aren't.

Trong tiếng Việt, câu hỏi có thể chỉ cần thêm ngữ điệu hoặc từ hỏi ở cuối. Nhưng với câu hỏi có/không trong tiếng Anh, chỉ lên giọng là chưa đủ: hãy đưa to be lên trước chủ ngữ. Không dùng do/does trong mẫu này. Lưu ý câu trả lời dùng đại từ phù hợp với người đang được nói đến: người hỏi “Am I early?” thường được trả lời “Yes, you are.”

• Are they at school? — Họ đang ở trường à?
• Is the coffee hot? — Cà phê nóng không?

Mẹo nhớ: câu hỏi có/không “mượn” to be đưa lên đầu. Tập đổi một câu kể thành câu hỏi sẽ có ích hơn việc học thuộc nhiều câu rời.

Trong giao tiếp và văn phong thân mật, người nói thường dùng dạng viết tắt. Câu vẫn có cùng ý nghĩa và quy tắc chọn dạng theo chủ ngữ không thay đổi.

Dạng đầy đủ	Dạng viết tắt
I am	I'm
You are	You're
He is / She is / It is	He's / She's / It's
We are / They are	We're / They're
is not / are not	isn't / aren't

Với câu phủ định, có thể nói I'm not ready, She isn't busy, They aren't here. Trong tiếng Anh chuẩn thông dụng, không viết I amn't; dùng I'm not. Dạng đầy đủ thường phù hợp khi muốn nhấn mạnh hoặc trong một số văn cảnh trang trọng hơn. Người Việt đôi khi viết nhầm dấu nháy hoặc quên rằng dạng rút gọn vẫn gồm chủ ngữ và động từ; hãy xem you're là you are, không phải một từ độc lập.

• It's cold today. — Hôm nay trời lạnh.
• We're not late. — Chúng tôi không muộn.

Mẹo nhớ: dấu nháy là dấu cho biết có chữ cái được lược bỏ; luyện nhận ra dạng đầy đủ trước khi dùng dạng rút gọn. Khi mới bắt đầu, không cần học các lối rút gọn hiếm hoặc không chuẩn.

Đọc hội thoại ngắn sau để thấy câu khẳng định, câu hỏi và câu trả lời tự nhiên trong cùng một tình huống. Chú ý người hỏi đưa are lên đầu câu; khi trả lời, người nghe dùng I am.

Mia: Hi, I'm Mia. Are you new here?

Chào bạn, mình là Mia. Bạn mới đến đây à?

Ben: Yes, I am. I'm Ben.

Ừ, đúng vậy. Mình là Ben.

Mia: Nice to meet you. Is this your first class?

Rất vui được gặp bạn. Đây là buổi học đầu tiên của bạn à?

Ben: Yes, it is. I'm excited!

Ừ, đúng vậy. Mình háo hức quá!

Tiếng Việt có thể diễn đạt “Bạn mới đến đây à?” bằng ngữ điệu, nhưng tiếng Anh cần đảo are lên trước you. Trong câu trả lời Yes, I am, am không bị bỏ đi. Mẹo nhớ: trong hội thoại, nghe thấy am/is/are thì để ý xem nó đứng đầu câu hỏi hay theo sau chủ ngữ trong câu kể.

Điền chỗ trống hoặc đổi câu theo yêu cầu. Hãy tự làm trước rồi mới xem đáp án.

1. Điền am, is hoặc are: My sister ___ at home.
2. Đổi sang phủ định: We are ready.
3. Đổi thành câu hỏi: He is your friend.
4. Viết dạng rút gọn: I am not hungry.
5. Chọn câu đúng: They are happy / They is happy.

Đáp án giải thích

1. My sister is at home. My sister chỉ một người nên dùng is.
2. We are not ready. Đặt not sau are.
3. Is he your friend? Đưa is lên trước chủ ngữ.
4. I'm not hungry. Dùng I'm not, không dùng I amn't.
5. They are happy. They đi với are.

Các câu này luyện đúng ba việc quan trọng nhất: chọn động từ theo chủ ngữ, đặt not đúng chỗ và đảo vị trí để hỏi. Khi tự sửa bài, hãy kiểm tra chủ ngữ trước rồi mới kiểm tra trật tự từ. Mẹo nhớ: mỗi lần làm sai, ghi lại cả cặp chủ ngữ–to be, chẳng hạn they are, để lần sau nhớ theo cụm.

Khi nào dùng am, is và are?

Dùng am với I, is với he, she, it hoặc một chủ ngữ số ít, và are với you, we, they hoặc chủ ngữ số nhiều.

Câu phủ định với động từ to be có cần do hoặc does không?

Không. Đặt not sau am/is/are: She is not busy. Không nói She doesn't be busy.

Có thể nói “I am agree” không?

Không. Agree là động từ thường nên nói I agree. Dùng am/is/are trước danh từ, tính từ hoặc cụm chỉ nơi chốn trong những mẫu cơ bản như I am happy.

Dạng viết tắt của “I am not” là gì?

Dạng tự nhiên là I'm not. Tiếng Anh chuẩn thông dụng không dùng I amn't.